Esto he escuchado:
En una ocasión el Bienaventurado estaba morando en la casa de dos aguas en el Gran Bosque cerca de Vesali. Entonces, Mahali, el licchiavi se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y le dijo:
“Venerable señorbhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, Purana Kassapa dice esto: ‘he aquí no existe causa ni condición alguna de las impurezaskilesaImpureza de la mente: estado mental no saludable que oscurece la comprensión, perturba la conducta y se manifiesta en formas como codicia, aversión, confusión, ira, rencor, hipocresía, arrogancia, envidia, mezquindad, deshonestidad, jactancia, obstinación, violencia, orgullo, presunción, intoxicación y complacencia. En sentido doctrinal amplio, las impurezas se enraízan en lobha (codicia), dosa (aversión) y moha (confusión). A diferencia de āsava, que designa contaminantes profundos que sostienen el ciclo de muerte y renacimiento, kilesa funciona como término general para las impurezas o estados mentales no saludables que manchan la mente.Ver en el glosario de los seres; los seres son manchados sin causa ni condición alguna. He aquí no existe causa ni condición alguna de la purificación de los seres; los seres son purificados sin causa ni condición alguna.’ ¿Qué opina el Bienaventurado acerca de eso?”
“He aquí, Mahali, existe causa y condición de las impurezas de los seres; los seres son manchados con causa y condición. He aquí existe causa y condición de la purificación de los seres; los seres son purificados con causa y condición”.
“Pero, venerable señor, ¿cuál es la causa y condición de las impurezas de los seres? ¿Cómo es que los seres son manchados con causa y condición?”.
“Si esta forma, Mahali, fuera exclusivamente insatisfaccióndukkhaEn sentido doctrinal, dukkha designa la condición insatisfactoria de la experiencia condicionada: lo que surge, cambia y no puede sostenerse como fuente estable de satisfacción. En la Primera Noble Verdad incluye nacimiento, envejecimiento, enfermedad, muerte, separación de lo querido, encuentro con lo no querido, no obtener lo que se desea y, en síntesis, los cinco agregados sujetos al aferramiento.Ver en el glosario, si estuviera inmersa exclusivamente en la insatisfacción y empapada exclusivamente en la insatisfacción, y no estuviera empapada [también] en el placer, los seres no se enamorarían de ella. Pero, siendo que la forma es placentera, inmersa en el placer, empapada en el placer y no está empapada exclusivamente en la insatisfacción, los seres llegan a enamorarse en ella. Siendo enamorados en ella, están capturados por ella, y siendo capturados por ella están impuros. Esta es, Mahali, la causa y condición de las impurezas de los seres; es así cómo los seres son manchados con causa y condición.
“Además, Mahali, si esta sensaciónvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario… si esta percepciónsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario… si estas formacionessaṅkhāraCondición, fenómeno condicionado, elección, intención, causa: las fuerzas y factores que configuran las cosas (físicas o mentales), el proceso de configuración, y las cosas configuradas resultantes. Saṅkhāra puede referirse a cualquier cosa formada o creada por condiciones, o, más específicamente (como uno de los cinco khandhas), a las formaciones de pensamiento dentro de la mente.Ver en el glosario mentales… si esta conciencia fuera exclusivamente insatisfacción, si estuviera inmersa exclusivamente en la insatisfacción y empapada exclusivamente en la insatisfacción, y no estuviera empapada [también] en el placer, los seres no se enamorarían de ella. Pero, siendo que la conciencia es placentera, inmersa en el placer, empapada en el placer y no está empapada exclusivamente en la insatisfacción, los seres llegan a enamorarse en ella. Siendo enamorados en ella, están capturados por ella, y siendo capturados por ella están impuros. Esta es, Mahali, la causa y condición de las impurezas de los seres; es así cómo los seres son manchados con causa y condición”.
“Pero, venerable señor, ¿cuál es la causa y condición de la purificación de los seres? ¿Cómo es que los seres se purifican con causa y condición?”.
“Si esta forma, Mahali, fuera exclusivamente placentera, si estuviera inmersa exclusivamente en el placer y empapada exclusivamente en el placer, y no estuviera empapada [también] en la insatisfacción, los seres no experimentarían la repugnancia hacia ella. Pero, siendo que la forma es insatisfacción, inmersa en la insatisfacción, empapada en la insatisfacción y no está empapada exclusivamente en el placer, los seres llegan a experimentar la repugnancia hacia ella. Experimentado repugnancia llegan a estar desapasionados y mediante el desapasionamiento llegan a purificarse. Esta es, Mahali, la causa y condición de la purificación de los seres; es así cómo los seres se purifican con causa y condición.
“Si esta sensación… si esta percepción… si estas formaciones mentales… si esta conciencia, fuera exclusivamente placentera, si estuviera inmersa exclusivamente en el placer y empapada exclusivamente en el placer, y no estuviera empapada [también] en la insatisfacción, los seres no experimentarían la repugnancia hacia ella. Pero, siendo que la conciencia es insatisfacción, inmersa en la insatisfacción, empapada en la insatisfacción y no está empapada exclusivamente en el placer, los seres llegan a experimentar la repugnancia hacia ella. Experimentado repugnancia llegan a estar desapasionados y mediante el desapasionamiento llegan a purificarse. Esta es, Mahali, la causa y condición de la purificación de los seres; es así cómo los seres se purifican con causa y condición”.
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Evaṁ me sutaṁ—ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṁ etadavoca:
Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṁ etadavoca:
Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṁ etadavoca:
“Pūraṇo, bhantebhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, kassapo evamāha: ‘natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti. Natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā; ahetū appaccayā sattā visujjhantī’ti. Idha bhagavā kimāhā”ti?
“Pūraṇo,
bhantebhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, kassapo evamāha:
‘natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti.
Natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;
ahetū appaccayā sattā visujjhantī’ti.
“Pūraṇo, bhantebhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, kassapo evamāha: ‘natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti. Natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā; ahetū appaccayā sattā visujjhantī’ti. Idha bhagavā kimāhā”ti?
“Atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti. Atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā; sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
“Atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
Atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;
sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
“Atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti. Atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā; sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; kathaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti?
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
kathaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti?
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; kathaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti?
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṁ sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; evaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ sārajjeyyuṁ.
Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṁ sārajjanti;
sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti.
Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
evaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṁ sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; evaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
VedanāvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā vedanāya sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
VedanāvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā vedanāya sārajjeyyuṁ.
Yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti;
Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya.
Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
VedanāvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā vedanāya sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
SaññāsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario ca hidaṁ, mahāli …pe…
SaññāsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario ca hidaṁ, mahāli …pe…
SaññāsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario ca hidaṁ, mahāli …pe…
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṁsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṁsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṁ.
Yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti;
Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya.
Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṁsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
Viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti.
Viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ sārajjeyyuṁ.
Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ sārajjanti;
sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti.
Ayampi kho, mahāli, hetu ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya.
Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti.
Viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti.
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ visuddhiyā; kathaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti?
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ visuddhiyā;
kathaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti?
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ visuddhiyā; kathaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti?
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṁ nibbindanti; nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā. Evaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ nibbindeyyuṁ.
Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṁ nibbindanti;
nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti.
Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā.
Evaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṁ nibbindanti; nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā. Evaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.
Vedanā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissa …pe…
Vedanā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissa …pe…
Vedanā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissa …pe…
saññā ca hidaṁ, mahāli …pe…
saññā ca hidaṁ, mahāli …pe…
saññā ca hidaṁ, mahāli …pe…
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṁsu …pe…
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṁsu …pe…
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṁsu …pe…
viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ nibbindanti; nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā. Evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ nibbindeyyuṁ.
Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ nibbindanti;
nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti.
Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā.
Evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ nibbindanti; nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā. Evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.