En una ocasión, el Bienaventurado estaba morando en el monte Pico de Buitre, cerca de Rajagaha. Entonces, Upaka Mandikaputta se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje, se sentó a un lado y le dijo:
“Venerable Señor, yo sostengo la tesis y el punto de vista siguiente: cualquiera que critica a otros y lo hace de manera absolutamente carente de fundamento, es reprochable y tiene la culpa”.
“Upaka, cualquiera que critica a otros y lo hace de manera absolutamente carente de fundamento, es reprochable y tiene la culpa; pero tú criticas a otros y lo haces de manera absolutamente carente de fundamento, así que eres reprochable y tienes la culpa”.
“Venerable Señor, al igual que [un pez] al sumergirse [en el agua] puede ser atrapado por uno mediante un lazo grande, así el Bienaventurado me atrapó con el lazo del debate apenas me sumergí”.
“Upaka, yo he proclamado: ‘Esto es perjudicial’. El Tathagata tiene ilimitadas enseñanzas acerca de esto; con ilimitadas palabras y frases [enseña]: ‘Por tales y tales razones, esto es perjudicial’.
“Upaka, yo he proclamado: ‘Aquello que es perjudicial debe ser abandonado’. El Tathagata tiene ilimitadas enseñanzas acerca de esto; con ilimitadas palabras y frases [enseña]: ‘Por tales y tales razones, aquello que es perjudicial debe ser abandonado’.
“Upaka, yo he proclamado: ‘Esto es beneficioso’. El Tathagata tiene ilimitadas enseñanzas acerca de esto; con ilimitadas palabras y frases [enseña]: ‘Por tales y tales razones, esto es beneficioso’.
“Upaka, yo he proclamado: ‘Aquello que es beneficioso debe ser desarrollado’. El Tathagata tiene ilimitadas enseñanzas acerca de esto; con ilimitadas palabras y frases [enseña]: ‘Por tales y tales razones, aquello que es beneficioso debe ser desarrollado’”.
Entonces, Upaka Mandikaputta, habiéndose deleitado en las palabras del Bienaventurado, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y partió de allí, teniendo siempre al Bienaventurado a su mano derecha. Acto seguido se fue junto al rey Ajatasattu Vedehiputta, de Maghada, y reportó al rey la entera conversación que tuvo con el Bienaventurado. Y mientras estuvo hablando, el rey Ajatasattu se enojó y se disgustó, y dijo a Upaka Mandikaputta: “¡Qué audaz es este muchacho fabricante de sal! ¡Qué grosero e insolente en pensar que puede de esta manera atacar al Bienaventurado, al Arahant, al Perfectamente Iluminado! ¡Sal Upaka¡ ¡Afuera! ¡Sal de mi vista!”.
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho upako maṇḍikāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho upako maṇḍikāputto bhagavantaṁ etadavoca:
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.
Atha kho upako maṇḍikāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho upako maṇḍikāputto bhagavantaṁ etadavoca:
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho upako maṇḍikāputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho upako maṇḍikāputto bhagavantaṁ etadavoca:
“Ahañhi, bhante, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi: ‘yo koci parūpārambhaṁ vatteti, parūpārambhaṁ vattento sabbo so na upapādeti. *na upapādeti → na uppādeti (sya-all, pts1ed, mr)Anupapādento gārayho hoti upavajjo’”ti.
“Ahañhi, bhante, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
‘yo koci parūpārambhaṁ vatteti, parūpārambhaṁ vattento sabbo so na upapādeti. *na upapādeti → na uppādeti (sya-all, pts1ed, mr)
Anupapādento gārayho hoti upavajjo’”ti.
“Ahañhi, bhante, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi: ‘yo koci parūpārambhaṁ vatteti, parūpārambhaṁ vattento sabbo so na upapādeti. *na upapādeti → na uppādeti (sya-all, pts1ed, mr)Anupapādento gārayho hoti upavajjo’”ti.
“Parūpārambhañce, upaka, vatteti parūpārambhaṁ vattento na upapādeti, anupapādento gārayho hoti upavajjo. Tvaṁ kho, upaka, parūpārambhaṁ vattesi, parūpārambhaṁ vattento na upapādesi, anupapādento gārayho hosi upavajjo”ti.
“Parūpārambhañce, upaka, vatteti parūpārambhaṁ vattento na upapādeti, anupapādento gārayho hoti upavajjo.
Tvaṁ kho, upaka, parūpārambhaṁ vattesi, parūpārambhaṁ vattento na upapādesi, anupapādento gārayho hosi upavajjo”ti.
“Parūpārambhañce, upaka, vatteti parūpārambhaṁ vattento na upapādeti, anupapādento gārayho hoti upavajjo. Tvaṁ kho, upaka, parūpārambhaṁ vattesi, parūpārambhaṁ vattento na upapādesi, anupapādento gārayho hosi upavajjo”ti.
“Seyyathāpi, bhante, ummujjamānakaṁyeva mahatā pāsena bandheyya; evamevaṁ kho ahaṁ, bhante, ummujjamānakoyeva bhagavatā mahatā vādapāsena baddho”ti. *mahatā vādapāsena → mahatā pāsena (mr)
“Seyyathāpi, bhante, ummujjamānakaṁyeva mahatā pāsena bandheyya;
evamevaṁ kho ahaṁ, bhante, ummujjamānakoyeva bhagavatā mahatā vādapāsena baddho”ti. *mahatā vādapāsena → mahatā pāsena (mr)
“Seyyathāpi, bhante, ummujjamānakaṁyeva mahatā pāsena bandheyya; evamevaṁ kho ahaṁ, bhante, ummujjamānakoyeva bhagavatā mahatā vādapāsena baddho”ti. *mahatā vādapāsena → mahatā pāsena (mr)
“Idaṁ akusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ akusalanti. Taṁ kho panidaṁ akusalaṁ pahātabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ akusalaṁ pahātabbanti.
“Idaṁ akusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.
Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—
Taṁ kho panidaṁ akusalaṁ pahātabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.
Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—
itipidaṁ akusalaṁ pahātabbanti.
“Idaṁ akusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ akusalanti. Taṁ kho panidaṁ akusalaṁ pahātabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ akusalaṁ pahātabbanti.
Idaṁ kusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ kusalanti. Taṁ kho panidaṁ kusalaṁ bhāvetabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ kusalaṁ bhāvetabban”ti.
Idaṁ kusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.
Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—
Taṁ kho panidaṁ kusalaṁ bhāvetabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ.
Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—
itipidaṁ kusalaṁ bhāvetabban”ti.
Idaṁ kusalanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ kusalanti. Taṁ kho panidaṁ kusalaṁ bhāvetabbanti kho, upaka, mayā paññattaṁ. Tattha aparimāṇā padā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā tathāgatassa dhammadesanā—itipidaṁ kusalaṁ bhāvetabban”ti.
Atha kho upako maṇḍikāputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa ārocesi.
Atha kho upako maṇḍikāputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa ārocesi.
Atha kho upako maṇḍikāputto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa ārocesi.
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto kupito anattamano upakaṁ maṇḍikāputtaṁ etadavoca: “yāva dhaṁsī vatāyaṁ loṇakāradārako yāva mukharo yāva pagabbo yatra hi nāma taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ āsādetabbaṁ maññissati; apehi tvaṁ, upaka, vinassa, mā taṁ addasan”ti.
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto kupito anattamano upakaṁ maṇḍikāputtaṁ etadavoca:
“yāva dhaṁsī vatāyaṁ loṇakāradārako yāva mukharo yāva pagabbo yatra hi nāma taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ āsādetabbaṁ maññissati;
apehi tvaṁ, upaka, vinassa, mā taṁ addasan”ti.
Evaṁ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto kupito anattamano upakaṁ maṇḍikāputtaṁ etadavoca: “yāva dhaṁsī vatāyaṁ loṇakāradārako yāva mukharo yāva pagabbo yatra hi nāma taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ āsādetabbaṁ maññissati; apehi tvaṁ, upaka, vinassa, mā taṁ addasan”ti.