PTS cs 8 The king said: ‘Where thought (mental perception) is, Nāgasena, is there always sensation?’
‘Yes, where thought arises there is contact, and there is sensation, and there is idea, and there is conceived intention, and there is reflection; and there is investigation.’
PTS cs 9 ‘Reverend Sir, what is the distinguishing characteristic of contact (Phassa)?’
‘Touch, O king.’
‘But give me an illustration.’
‘It is as when two rams are butting together, O PTS vp En 93 king. The eye should be regarded as one of those two, the form (object) as the other, and the contact as the union of the two.’
‘Give me a further illustration.’
‘It is as when two cymbals are clashed together. The one is as the eye, the other as the object, and the junction of the two is like contact.’
‘Very good, Nāgasena!’
8. Phassalakkhaṇapañha
8. Phassalakkhaṇapañha
Rājā āha—“bhante nāgasena, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi vedanāpi tattha uppajjatī”ti? “Āma, mahārāja, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi tattha uppajjati, vedanāpi tattha uppajjati, saññāpi tattha uppajjati, cetanāpi tattha uppajjati, vitakkopi tattha uppajjati, vicāropi tattha uppajjati, sabbepi phassappamukhā dhammā tattha uppajjantī”ti.
“bhante nāgasena, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi vedanāpi tattha uppajjatī”ti?
“Āma, mahārāja, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi tattha uppajjati, vedanāpi tattha uppajjati, saññāpi tattha uppajjati, cetanāpi tattha uppajjati, vitakkopi tattha uppajjati, vicāropi tattha uppajjati, sabbepi phassappamukhā dhammā tattha uppajjantī”ti.
Rājā āha—“bhante nāgasena, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi vedanāpi tattha uppajjatī”ti? “Āma, mahārāja, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi tattha uppajjati, vedanāpi tattha uppajjati, saññāpi tattha uppajjati, cetanāpi tattha uppajjati, vitakkopi tattha uppajjati, vicāropi tattha uppajjati, sabbepi phassappamukhā dhammā tattha uppajjantī”ti.
“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo phasso”ti? “Phusanalakkhaṇo, mahārāja, phasso”ti.
“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo phasso”ti?
“Phusanalakkhaṇo, mahārāja, phasso”ti.
“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo phasso”ti? “Phusanalakkhaṇo, mahārāja, phasso”ti.
“Opammaṁ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, dve meṇḍā yujjheyyuṁ, tesu yathā eko meṇḍo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ. Yathā dutiyo meṇḍo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ. Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Yathā, mahārāja, dve meṇḍā yujjheyyuṁ, tesu yathā eko meṇḍo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ.
Yathā dutiyo meṇḍo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ.
Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Opammaṁ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, dve meṇḍā yujjheyyuṁ, tesu yathā eko meṇḍo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ. Yathā dutiyo meṇḍo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ. Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, dve pāṇī vajjeyyuṁ, tesu yathā eko pāṇi, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ. Yathā dutiyo pāṇi, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ. Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, dve pāṇī vajjeyyuṁ, tesu yathā eko pāṇi, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ.
Yathā dutiyo pāṇi, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ.
Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, dve pāṇī vajjeyyuṁ, tesu yathā eko pāṇi, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ. Yathā dutiyo pāṇi, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ. Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, dve sammā vajjeyyuṁ, tesu yathā eko sammo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ. Yathā dutiyo sammo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ. Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, dve sammā vajjeyyuṁ, tesu yathā eko sammo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ.
Yathā dutiyo sammo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ.
Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti. “Yathā, mahārāja, dve sammā vajjeyyuṁ, tesu yathā eko sammo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ. Yathā dutiyo sammo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ. Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Phassalakkhaṇapañho aṭṭhamo.
Phassalakkhaṇapañho aṭṭhamo.
Phassalakkhaṇapañho aṭṭhamo.