PTS vp En 367 PTS cs 7 ‘Venerable Nāgasena, those three qualities of the rice field you say he ought to have, which are they?’
‘Just, O king, as the rice field is provided with canals for irrigation; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, be provided with the lists of the various duties incumbent on the righteous man—the canals that bring the water to the rice fields of the Buddha’s doctrine. This, O king, is the first of the qualities of the rice field he ought to have.
PTS cs 8 ‘And again, O king, just as the rice field is provided with embankments whereby men keep the water in, and so bring the crop to maturity; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, be provided with the embankments of righteousness of life, and shame at sin, and thereby keep his Samaṇaship intact, and gain the fruits thereof. This, O king, is the second quality of the rice field he ought to have.
PTS cs 9 ‘And again, O king, just as the rice field is fruitful, filling the heart of the farmer with joy, so that if the seed be little the crop is great, and if the seed be much the crop is greater still; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, be fruitful to the bearing of much good fruit, making the hearts of those who support him to rejoice, so that where little is given the result is great, and where much is given the result is greater still. PTS vp En 368 This, O king, is the third quality of the rice field he ought to have. For it was said, O king, by Upāli, the Elder, he who carried the rules of the Order in his head:
“Be fruitful as a rice field, yea, be rich
In all good works! For that is the best field
Which yieldeth to the sower the goodliest crop.”’
4. Khettaṅgapañha
4. Khettaṅgapañha
“Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti? “Yathā, mahārāja, khettaṁ mātikāsampannaṁ hoti; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṁ. Idaṁ, mahārāja, khettassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
“Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, khettaṁ mātikāsampannaṁ hoti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, khettassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
“Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti? “Yathā, mahārāja, khettaṁ mātikāsampannaṁ hoti; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṁ. Idaṁ, mahārāja, khettassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ mariyādāsampannaṁ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṁ rakkhitvā dhaññaṁ paripāceti; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṁ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṁ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni. Idaṁ, mahārāja, khettassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ mariyādāsampannaṁ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṁ rakkhitvā dhaññaṁ paripāceti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṁ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṁ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni.
Idaṁ, mahārāja, khettassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ mariyādāsampannaṁ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṁ rakkhitvā dhaññaṁ paripāceti; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṁ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṁ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni. Idaṁ, mahārāja, khettassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ uṭṭhānasampannaṁ hoti, kassakassa hāsajanakaṁ appampi bījaṁ vuttaṁ bahu hoti, bahu vuttaṁ bahutaraṁ hoti; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṁ, dāyakānaṁ hāsajanakena bhavitabbaṁ, yathā appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ hoti. Idaṁ, mahārāja, khettassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ. Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena—
Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ uṭṭhānasampannaṁ hoti, kassakassa hāsajanakaṁ appampi bījaṁ vuttaṁ bahu hoti, bahu vuttaṁ bahutaraṁ hoti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṁ, dāyakānaṁ hāsajanakena bhavitabbaṁ, yathā appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ hoti.
Idaṁ, mahārāja, khettassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena—
Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ uṭṭhānasampannaṁ hoti, kassakassa hāsajanakaṁ appampi bījaṁ vuttaṁ bahu hoti, bahu vuttaṁ bahutaraṁ hoti; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṁ, dāyakānaṁ hāsajanakena bhavitabbaṁ, yathā appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ hoti. Idaṁ, mahārāja, khettassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ. Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena—
‘Khettūpamena bhavitabbaṁ, Uṭṭhānavipuladāyinā; Esa khettavaro nāma, Yo dadāti vipulaṁ phalan’”ti.
‘Khettūpamena bhavitabbaṁ,
Yo dadāti vipulaṁ phalan’”ti.
‘Khettūpamena bhavitabbaṁ, Uṭṭhānavipuladāyinā; Esa khettavaro nāma, Yo dadāti vipulaṁ phalan’”ti.
Khettaṅgapañho catuttho.
Khettaṅgapañho catuttho.