“Monjes, he aquí estas tres causas que originan el kamma. Y, ¿cuáles son esas tres? El deseo surgido con referencia a cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia. El deseo surgido con referencia a cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia. El deseo surgido con referencia a cosas del presente que son la base del deseo de la codicia.
“Y, ¿cómo, monjes, surge el deseo con referencia a cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia? Uno piensa acerca de las cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia y las examina mentalmente. Mientras que uno hace esto, surge el deseo. Cuando brota el deseo así, uno está encadenado por esas cosas. La infatuación mental es lo que yo llamo el grillete. Es de esta manera, monjes, que surge el deseo con referencia a cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia.
“Y, ¿cómo, monjes, surge el deseo con referencia a cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia? Uno piensa acerca de las cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia y las examina mentalmente. Mientras que uno hace esto, surge el deseo. Cuando brota el deseo así, uno está encadenado por esas cosas. La infatuación mental es lo que yo llamo el grillete. Es de esta manera, monjes, que surge el deseo con referencia a cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia.
“Y, ¿cómo, monjes, surge el deseo con referencia a cosas del presente que son la base del deseo de la codicia? Uno piensa acerca de las cosas del presente que son la base del deseo de la codicia y las examina mentalmente. Mientras que uno hace esto, surge el deseo. Cuando brota el deseo así, uno está encadenado por esas cosas. La infatuación mental es lo que yo llamo el grillete. Es de esta manera, monjes, que surge el deseo con referencia a cosas del presente que son la base del deseo de la codicia.
“Estas son, monjes, las tres causas que originan el kamma.
“Monjes, he aquí estas [otras] tres causas que originan el kamma. Y, ¿cuáles son esas tres? El deseo no surgido con referencia a cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia. El deseo no surgido con referencia a cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia. El deseo no surgido con referencia a cosas del presente que son la base del deseo de la codicia.
“Y, ¿cómo, monjes, no surge el deseo con referencia a cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia? Uno comprende el futuro resultado de las cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia. Habiendo comprendido el futuro resultado, uno las evita. Habiéndolas evitado, uno llega a estar mentalmente desapasionado y, habiéndolas perforado, ve. Es de esta manera, monjes, que no surge el deseo con referencia a cosas del pasado que son la base del deseo de la codicia.
“Y, ¿cómo, monjes, no surge el deseo con referencia a cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia? Uno comprende el futuro resultado de las cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia. Habiendo comprendido el futuro resultado, uno las evita. Habiéndolas evitado, uno llega a estar mentalmente desapasionado y, habiéndolas perforado, ve. Es de esta manera, monjes, que no surge el deseo con referencia a cosas del futuro que son la base del deseo de la codicia.
“Y, ¿cómo, monjes, no surge el deseo con referencia a cosas del presente que son la base del deseo de la codicia? Uno comprende el futuro resultado de las cosas del presente que son la base del deseo de la codicia. Habiendo comprendido el futuro resultado, uno las evita. Habiéndolas evitado, uno llega a estar mentalmente desapasionado y, habiéndolas perforado, ve. Es de esta manera, monjes, que no surge el deseo con referencia a cosas del presente que son la base del deseo de la codicia.
“Estas son, monjes, las tres [otras] causas que originan el kamma”.
“Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya. Katamāni tīṇi?
“Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya.
“Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya. Katamāni tīṇi?
Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti. Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṁ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati;
anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati;
paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati?
Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti.
Tassa atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati.
Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti.
Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo.
Evaṁ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti. Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṁ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti. Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṁ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati?
Anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti.
Tassa anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati.
Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti.
Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo.
Evaṁ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti. Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṁ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti. Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṁ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāya.
Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati?
Paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti.
Tassa paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati.
Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti.
Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo.
Evaṁ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati.
Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāya.
Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati? Paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakketi anuvicāreti. Tassa paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha cetasā anuvitakkayato anuvicārayato chando jāyati. Chandajāto tehi dhammehi saṁyutto hoti. Etamahaṁ, bhikkhave, saṁyojanaṁ vadāmi yo cetaso sārāgo. Evaṁ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāya.
Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Atītānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti. Āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. *Tadabhinivattetvā → tadabhinivajjetvā (bj, sya-all, km); tad abhinivaddhetvā (pts1ed) | abhinivijjhitvā → abhivirājetvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | ativijjha → abhinivijjha (mr)Evaṁ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya.
Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati;
anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati;
paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati?
Atītānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti.
Āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti.
Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. *Tadabhinivattetvā → tadabhinivajjetvā (bj, sya-all, km); tad abhinivaddhetvā (pts1ed) | abhinivijjhitvā → abhivirājetvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | ativijjha → abhinivijjha (mr)
Evaṁ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya. Katamāni tīṇi? Atīte, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; anāgate, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati; paccuppanne, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Kathañca, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Atītānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti. Āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. *Tadabhinivattetvā → tadabhinivajjetvā (bj, sya-all, km); tad abhinivaddhetvā (pts1ed) | abhinivijjhitvā → abhivirājetvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | ativijjha → abhinivijjha (mr)Evaṁ kho, bhikkhave, atīte chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Anāgatānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti. Āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṁ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati?
Anāgatānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti.
Āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti.
Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati.
Evaṁ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Kathañca, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Anāgatānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti. Āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti. Tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṁ kho, bhikkhave, anāgate chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Paccuppannānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti, āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti, tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṁ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāyā”ti.
Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati?
Paccuppannānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti, āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti, tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati.
Evaṁ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati.
Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāyā”ti.
Kathañca, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati? Paccuppannānaṁ, bhikkhave, chandarāgaṭṭhāniyānaṁ dhammānaṁ āyatiṁ vipākaṁ pajānāti, āyatiṁ vipākaṁ viditvā tadabhinivatteti, tadabhinivattetvā cetasā abhinivijjhitvā paññāya ativijjha passati. Evaṁ kho, bhikkhave, paccuppanne chandarāgaṭṭhāniye dhamme ārabbha chando na jāyati. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṁ samudayāyā”ti.
Sambodhavaggo paṭhamo.
Sambodhavaggo paṭhamo.
Pubbeva duve assādā, Samaṇo ruṇṇapañcamaṁ; Atitti dve ca vuttāni, Nidānāni apare duveti.
Pubbeva duve assādā, Samaṇo ruṇṇapañcamaṁ; Atitti dve ca vuttāni, Nidānāni apare duveti.