“Monjes, no veo ninguna otra cosa que, cuando es cultivada y desarrollada, conduzca tan eficazmente al abandono de las cosas que encadenan como los siete factores de iluminación. ¿Cuáles siete? El factor de iluminación de la atención consciente… el factor de iluminación de la ecuanimidad.
“¿Y cómo, monjes, son cultivados y desarrollados los siete factores de iluminación para que conduzcan al abandono de las cosas que encadenan? He aquí, monjes, el monje desarrolla el factor de iluminación de la atención consciente, basado en el aislamiento, el desapasionamiento y cese, madurando en la liberación… Él desarrolla el factor de iluminación de la ecuanimidad, basado en el aislamiento, el desapasionamiento y cese, madurando en la liberación. Cuando se cultivan y desarrollan de esta manera, los siete factores de la iluminación conducen al abandono de las cosas que encadenan”.
“¿Y cuáles, monjes, son las cosas que encadenan? El ojo es una cosa que encadena; de aquí surgen los grilletes, ataduras y cadenas. El oído es una cosa que encadena… La mente es una cosa que encadena; de aquí surgen los grilletes, ataduras y cadenas. Éstas son llamadas las cosas que encadenan”.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi, yo evaṁ bhāvito bahulīkato saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattati, yathayidaṁ, bhikkhave, satta bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo. Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti?
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi, yo evaṁ bhāvito bahulīkato saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattati, yathayidaṁ, bhikkhave, satta bojjhaṅgā.
Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo.
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti?
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi, yo evaṁ bhāvito bahulīkato saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattati, yathayidaṁ, bhikkhave, satta bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo …pe… upekkhāsambojjhaṅgo. Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti?
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti.
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe…
upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti.
Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe… upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṁ bahulīkatā saṁyojanīyānaṁ dhammānaṁ pahānāya saṁvattanti.
Katame ca, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā? Cakkhu, bhikkhave, saṁyojanīyo dhammo. Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe… jivhā saṁyojanīyā dhammā. Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe… mano saṁyojanīyo dhammo. Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā”ti.
Katame ca, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā?
Cakkhu, bhikkhave, saṁyojanīyo dhammo.
Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe…
jivhā saṁyojanīyā dhammā.
Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe…
Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā.
Ime vuccanti, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā”ti.
Katame ca, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā? Cakkhu, bhikkhave, saṁyojanīyo dhammo. Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe… jivhā saṁyojanīyā dhammā. Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā …pe… mano saṁyojanīyo dhammo. Etthete uppajjanti saṁyojanavinibandhā ajjhosānā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṁyojanīyā dhammā”ti.