PTS cs 21 ‘Venerable Nāgasena, those two qualities of the monkey which you say he ought to have, which are they?’
‘Just, O king, as the monkey, when about to take up his abode does so in some such place as a mighty tree, in a lonely place covered all over with branches, a sure place of refuge; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, choose as the teacher under whom to live a man modest, amiable, righteous, of beauty of character, learned in tradition and in the scriptures, lovable, venerable, worthy of PTS vp En 293 reverence, a speaker of profitable things, meek, clever in admonition, in instruction, and in education, able to arouse, to incite, to gladden —such a friend should he choose as teacher. This, O king, is the first of the qualities of the monkey he ought to have.
PTS cs 22 ‘And again, O king, as the monkey wanders about, and stands and sits, always on trees, and, if he goes to sleep, spends the night on them; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, stand and walk up and down thinking, PTS vp Pali 374 and lie down, and sleep, in the forest, and there enjoy the sense of self-possession. This, O king, is the second of the qualities of the monkey he ought to have. For it has been said, O king, by Sāriputta, the Elder, the Commander of the Faith:
“Walking, or standing, sitting, lying down,
’Tis in the forest that the Bhikshu shines.
To dwell in wildernesses far remote
Has been exalted by the Buddhas all.”’
Here ends the First Chapter.
10. Makkaṭaṅgapañha
10. Makkaṭaṅgapañha
“Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti? “Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati; *sabbaṭṭhakasākhe → sabbattha pasākhe (bj); sabbatthakasākhe (maku); sabbaṭṭhasākhe (mr)evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lajjiṁ pesalaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ bahussutaṁ dhammadharaṁ vinayadharaṁ piyaṁ garubhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ ovādakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ evarūpaṁ kalyāṇamittaṁ ācariyaṁ nissāya viharitabbaṁ. Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
“Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati; *sabbaṭṭhakasākhe → sabbattha pasākhe (bj); sabbatthakasākhe (maku); sabbaṭṭhasākhe (mr)
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lajjiṁ pesalaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ bahussutaṁ dhammadharaṁ vinayadharaṁ piyaṁ garubhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ ovādakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ evarūpaṁ kalyāṇamittaṁ ācariyaṁ nissāya viharitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
“Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti? “Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati; *sabbaṭṭhakasākhe → sabbattha pasākhe (bj); sabbatthakasākhe (maku); sabbaṭṭhasākhe (mr)evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lajjiṁ pesalaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ bahussutaṁ dhammadharaṁ vinayadharaṁ piyaṁ garubhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ ovādakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ evarūpaṁ kalyāṇamittaṁ ācariyaṁ nissāya viharitabbaṁ. Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, makkaṭo rukkheyeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṁ okkamati, tattheva rattiṁ vāsamanubhavati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṁ, pavaneyeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṁ niddaṁ okkamitabbaṁ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṁ. Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ. Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
Puna caparaṁ, mahārāja, makkaṭo rukkheyeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṁ okkamati, tattheva rattiṁ vāsamanubhavati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṁ, pavaneyeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṁ niddaṁ okkamitabbaṁ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
Puna caparaṁ, mahārāja, makkaṭo rukkheyeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṁ okkamati, tattheva rattiṁ vāsamanubhavati; evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṁ, pavaneyeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṁ niddaṁ okkamitabbaṁ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṁ. Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ. Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto, nisajjāsayanena vā; Pavane sobhate bhikkhu, pavanantaṁva vaṇṇitan’”ti.
pavanantaṁva vaṇṇitan’”ti.
‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto, nisajjāsayanena vā; Pavane sobhate bhikkhu, pavanantaṁva vaṇṇitan’”ti.
Makkaṭaṅgapañho dasamo.
Makkaṭaṅgapañho dasamo.
Gadrabhavaggo paṭhamo.
Gadrabhavaggo paṭhamo.
Gadrabho ceva kukkuṭo, *Gadrabho ceva → ghorassaro ca (bj, pts-vp-pli1); ghorasaro ca (maku)kalando dīpini dīpiko; Kummo vaṁso ca cāpo ca, vāyaso atha makkaṭoti.
Gadrabho ceva kukkuṭo, *Gadrabho ceva → ghorassaro ca (bj, pts-vp-pli1); ghorasaro ca (maku)
Gadrabho ceva kukkuṭo, *Gadrabho ceva → ghorassaro ca (bj, pts-vp-pli1); ghorasaro ca (maku)kalando dīpini dīpiko; Kummo vaṁso ca cāpo ca, vāyaso atha makkaṭoti.