En Savatthi. En esta ocasión el Venerable Ananda se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Entonces, cuando el Venerable Ananda ya estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo:
“Ananda, si se te preguntase lo siguiente: ‘amigo Ananda, ¿cuáles son estas cosas cuyo surgimiento ha sido discernido, cuyo desvanecimiento ha sido discernido, cuya alteración ha sido discernida y cuyo permanecer ha sido discernido? ¿Cuáles son estas cosas cuyo surgimiento es discernido, cuyo desvanecimiento es discernido, cuya alteración es discernida y cuyo permanecer es discernido? ¿Cuáles son estas cosas cuyo surgimiento será discernido, cuyo desvanecimiento será discernido, cuya alteración será discernida y cuyo permanecer será discernido?' -siendo preguntado así, ¿qué es lo que responderías?”
“Venerable SeñorbhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, si se me preguntase así, respondería lo siguiente: ‘Amigos, con la forma que ha pasado, ha cesado o ha cambiado, ha sido discernido el surgimiento, el desvanecimiento ha sido discernido y la alteración de aquello que permanece ha sido discernida. Con la sensaciónvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario… Con la percepciónsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario… Con las formacionessaṅkhāraCondición, fenómeno condicionado, elección, intención, causa: las fuerzas y factores que configuran las cosas (físicas o mentales), el proceso de configuración, y las cosas configuradas resultantes. Saṅkhāra puede referirse a cualquier cosa formada o creada por condiciones, o, más específicamente (como uno de los cinco khandhas), a las formaciones de pensamiento dentro de la mente.Ver en el glosario mentales… Con la conciencia que ha pasado, ha cesado o ha cambiado, ha sido discernido el surgimiento, el desvanecimiento ha sido discernido y la alteración de aquello que permanece ha sido discernida. Éstas son, amigos, las cosas, cuyo surgimiento ha sido discernido, cuyo desvanecimiento ha sido discernido, cuya alteración ha sido discernida y cuyo permanecer ha sido discernido’.
“‘Amigos, con la forma que ha nacido, no llegó a ser manifiesta, el surgimiento será discernido, el desvanecimiento será discernido y la alteración de aquello que permanece será discernida. Con la sensación… Con la percepción… Con las formaciones mentales… Con la conciencia que no ha nacido, no llegó a ser manifiesta, el surgimiento será discernido, el desvanecimiento será discernido y la alteración de aquello que permanece será discernida. Éstas son, amigos, las cosas, cuyo surgimiento será discernido, cuyo desvanecimiento será discernido, cuya alteración será discernida y cuyo permanecer será discernido’.
“‘Amigos, con la forma que nacido, que llegó a ser manifiesta, el surgimiento es discernido, el desvanecimiento es discernido y la alteración de aquello que permanece es discernida. Con la sensación… Con la percepción… Con las formaciones mentales… Con la conciencia que ha nacido, que llegó a ser manifiesta, el surgimiento es discernido, el desvanecimiento es discernido y la alteración de aquello que permanece es discernida. Éstas son, amigos, las cosas, cuyo surgimiento es discernido, cuyo desvanecimiento es discernido, cuya alteración es discernida y cuyo permanecer es discernido’.
“Siendo preguntado así, Venerable Señor, respondería de esta manera.”
“¡Bien, Ananda, muy bien!”.
(El BudaBuddhaEl nombre dado a quien redescubre por sí mismo el sendero liberador del Dhamma, tras un largo período de haber sido olvidado por el mundo. Según la tradición, una larga línea de Buddhas se extiende hasta el pasado distante. El Buddha más reciente nació como Siddhattha Gotama en la India alrededor del año 500 a.e.c. Un joven bien educado y acomodado, renunció a su familia y su herencia principesca en la flor de la vida para buscar la verdadera libertad y el fin del sufrimiento (dukkha). Después de siete años de austeridades en el bosque, redescubrió el «camino medio» y alcanzó su meta, convirtiéndose en el Buddha.Ver en el glosario repite aquí la respuesta entera del Venerable Ananda, concluyendo:)
“Siendo preguntado así, deberías responder de esta manera”.
Sāvatthinidānaṁ.
Sāvatthinidānaṁ.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:
“Sace taṁ, ānanda, evaṁ puccheyyuṁ: ‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti? Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, kinti byākareyyāsī”ti?
“Sace taṁ, ānanda, evaṁ puccheyyuṁ:
‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha?
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati?
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti?
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, kinti byākareyyāsī”ti?
“Sace taṁ, ānanda, evaṁ puccheyyuṁ: ‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti? Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, kinti byākareyyāsī”ti?
“Sace maṁ, bhantebhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, evaṁ puccheyyuṁ: ‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti? Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
“Sace maṁ,
bhantebhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, evaṁ puccheyyuṁ:
‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha?
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati?
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti?
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
“Sace maṁ, bhantebhanteEn los textos pali, se usa como vocativo para dirigirse al Buddha o a un monje budista. En el uso moderno a menudo se emplea también como título.Ver en el glosario, evaṁ puccheyyuṁ: ‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati? Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti? Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
‘yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Yā vedanāvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario atītā niruddhā vipariṇatā; tassā uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyittha. Yā saññāsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario … ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā; tesaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
‘yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Yā
vedanāvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario atītā niruddhā vipariṇatā;
tassā uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyittha.
ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā;
tesaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
‘yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Yā vedanāvedanāTonalidad de la experiencia nacida del contacto (phassa). Hay tres tipos: agradable, desagradable o ni agradable ni desagradable. Como uno de los cinco khandhas, vedanā designa el modo en que una experiencia se siente en términos de placer, dolor o neutralidad, sin ser todavía emoción elaborada. Ver khandha y phassa.Ver en el glosario atītā niruddhā vipariṇatā; tassā uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyittha. Yā saññāsaññāPercepción; reconocimiento; interpretación. Ver khandha.Ver en el glosario … ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā; tesaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Yā vedanā ajātā apātubhūtā; tassā uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyissati. Yā saññā …pe… ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā; tesaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yā vedanā ajātā apātubhūtā;
tassā uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyissati.
ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā;
tesaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Yā vedanā ajātā apātubhūtā; tassā uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyissati. Yā saññā …pe… ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā; tesaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Yā vedanā jātā pātubhūtā …pe… yā saññā … ye saṅkhārā jātā pātubhūtā; tesaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti. Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
Yā vedanā jātā pātubhūtā …pe…
ye saṅkhārā jātā pātubhūtā;
tesaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
Yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti.
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Yā vedanā jātā pātubhūtā …pe… yā saññā … ye saṅkhārā jātā pātubhūtā; tesaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti. Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
“Sādhu sādhu, ānanda. Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Yā vedanā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
“Sādhu sādhu, ānanda. Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Yā vedanā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ; tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha. Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Yā vedanā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Yā vedanā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati. Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Yā vedanā jātā pātubhūtā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatīti.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
Yā vedanā jātā pātubhūtā …
yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ;
tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatīti.
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Yā vedanā jātā pātubhūtā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ; tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati. Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatīti.
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, evaṁ byākareyyāsī”ti.
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, evaṁ byākareyyāsī”ti.
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, evaṁ byākareyyāsī”ti.