Entonces, el asceta errante Vacchagotta se acercó al Venerable Mahamoggallana e intercambió con él cordiales saludos. Cuando concluyeron sus amables palabras de bienvenida y saludos, se sentó a un lado y dijo al Venerable Mahamoggallana:
“¿Cómo es eso, maestro Moggallana, es el mundo eterno?”.
“Vaccha, el Bienaventurado no declaró esto: ‘El mundo es eterno’”.
“Entonces, maestro Moggallana, ¿el mundo no es eterno?”.
“Vaccha, el Bienaventurado tampoco declaró esto: ‘El mundo no es eterno’”.
“¿Cómo es eso entonces, maestro Moggallana, es el mundo finito?”.
“Vaccha, el Bienaventurado no declaró esto: ‘El mundo es finito’”.
“Entonces, maestro Moggallana, ¿el mundo es infinito?”.
“Vaccha, el Bienaventurado tampoco declaró esto: ‘El mundo es infinito’”.
“¿Cómo es eso entonces, maestro Moggallana, es el alma y el cuerpo la misma cosa?”.
“Vaccha, el Bienaventurado no declaró esto: ‘El alma y el cuerpo son la misma cosa’”.
“Entonces, maestro Moggallana, ¿es el alma una cosa y el cuerpo otra?”.
“Vaccha, el Bienaventurado tampoco declaró esto: ‘El alma es una cosa y el cuerpo otra.’”
“¿Cómo es eso entonces, maestro Moggallana, el Tathagata existe después de la muerte?”.
“Vaccha, el Bienaventurado no declaró esto: ‘El Tathagata existe después de la muerte’”.
“Entonces, maestro Moggallana, ¿el Tathagata no existe después de la muerte?”.
“Vaccha, el Bienaventurado tampoco declaró esto: ‘El Tathagata no existe después de la muerte’”.
“¿Cómo es eso entonces, maestro Moggallana, el Tathagata tanto existe como no existe después de la muerte?”.
“Vaccha, el Bienaventurado no declaró esto: ‘El Tathagata tanto existe como no existe después de la muerte’”.
“¿Cómo es eso entonces, maestro Moggallana, el Tathagata ni existe ni no existe después de la muerte?”.
“Vaccha, el Bienaventurado no declaró esto: ‘El Tathagata ni existe ni no existe después de la muerte’”.
“¿Cuál es la causa, maestro Moggallana, y la razón, por la cual, cuando se les pregunta a los mendicantes de los otros credos semejantes cuestiones, ofrecen respuestas como ‘el mundo es eterno’ o ‘el mundo no es eterno’, el mundo es finito’ o ‘el mundo es infinito’, ‘el alma y el cuerpo es la misma cosa’ o ‘el alma es una cosa y el cuerpo otra’, ‘el Tathagata existe después de la muerte’, ‘el Tathagata no existe después de la muerte’, ‘el Tathagata tanto existe como no existe después de la muerte’ o ‘el Tathagata ni existe ni no existe después de la muerte’? Y, ¿cuál es la causa y la razón, por la cual, cuando se le pregunta al maestro Gotama semejantes cuestiones, no ofrece respuesta alguna?”.
“Vaccha, los mendicantes de los otros credos consideran el ojo así: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. Consideran el oído así… la nariz… la lengua… el cuerpo… la mente así: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. Es por eso que, cuando se les pregunta semejantes cuestiones, ofrecen respuestas como ‘el mundo es eterno’… ‘el Tathagata ni existe ni no existe después de la muerte’. Pero, Vaccha, El Tathagata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado considera el ojo así: ‘Esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Considera el oído así… la nariz… la lengua… el cuerpo… la mente así: ‘Esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Es por eso que, cuando se le pregunta semejantes cuestiones, no ofrece esas respuestas”.
Entonces, el asceta errante Vacchagotta se levantó de su asiento y se acercó al Bienaventurado. Una vez concluidos sus cordiales saludos y palabras de bienvenida, se sentó a un lado y preguntó al Bienaventurado:
“¿Cómo es eso, maestro Gotama, es el mundo eterno?”.
[Sigue la misma conversación que la que sostuvo con Moggallana].
“Vaccha, los mendicantes de los otros credos consideran el ojo así: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. Consideran el oído así… la nariz… la lengua… el cuerpo… la mente así: ‘Esto es mío, este soy yo, este es mi yo’. Es por eso que, cuando se les pregunta semejantes cuestiones, ofrecen respuestas como ‘el mundo es eterno’… ‘el Tathagata ni existe ni no existe después de la muerte’. Pero, Vaccha, El Tathagata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado considera el ojo así: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Considera el oído así… la nariz… la lengua… el cuerpo… la mente así: ‘esto no es mío, este no soy yo, este no es mi yo’. Es por eso que, cuando se le pregunta semejantes cuestiones, no ofrece esas respuestas.”
“¡Es maravilloso, maestro Gotama, es asombroso, maestro Gotama! Cómo coincide tanto el significado como la forma entre el maestro y su discípulo, y cómo ambos están de acuerdo sin divergir en lo principal. Justo acabo de acercarme, Maestro Gotama, al asceta Moggallana para preguntarle sobre ese tema. Y el asceta Moggallana me lo explicó con términos y frases exactamente los mismos que usó el Maestro Gotama. Es asombroso, Maestro Gotama, cómo coincide tanto el significado como la forma entre el maestro y su discípulo, y cómo ambos están de acuerdo sin divergir en lo principal”.
Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi. *mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (pts1ed)Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi. *mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (pts1ed)
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi. *mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (pts1ed)Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, sassato loko”ti?
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, sassato loko”ti?
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, sassato loko”ti?
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘sassato loko’”ti.
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘sassato loko’”ti.
“Kiṁ pana, bho moggallāna, asassato loko”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘asassato loko’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, antavā loko”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘antavā loko’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, anantavā loko”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘anantavā loko’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Kiṁ pana, bho moggallāna, asassato loko”ti?
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, antavā loko”ti?
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
“Kiṁ pana, bho moggallāna, anantavā loko”ti?
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti?
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’”ti.
“Kiṁ pana, bho moggallāna, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti?
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti.
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Kiṁ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Kiṁ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Kiṁ pana, bho moggallāna, asassato loko”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘asassato loko’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, antavā loko”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘antavā loko’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, anantavā loko”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘anantavā loko’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā: ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Kiṁ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā? Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṁ jīvaṁ taṁ sarīrantipi, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti?
“Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā?
Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṁ jīvaṁ taṁ sarīrantipi, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti?
“Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā? Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṁ jīvaṁ taṁ sarīrantipi, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti?
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.
Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokoti vā …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.
Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.
Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokoti vā …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.
Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokotipi …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti.
Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti.
Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—sassato lokotipi …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti.
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca: “kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, mayā: ‘sassato loko’ti …pe…. “Kiṁ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ mayā: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
“kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko”ti?
“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, mayā: ‘sassato loko’ti …pe….
“Kiṁ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ mayā:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca: “kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko”ti? “Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, mayā: ‘sassato loko’ti …pe…. “Kiṁ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti? “Etampi kho, vaccha, abyākataṁ mayā: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’ti vā …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’tipi …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti?
“Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā?
Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti?
“Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’ti vā …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā? Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’tipi …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti?
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti. Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’ti vā …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’tipi, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’tipi, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti.
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…
manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.
Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā.
Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:
‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’tipi, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’tipi, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti.
“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe… manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti. Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’ti vā …pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā. Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe… manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati. Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti: ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’tipi, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’tipi, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti.
“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama. Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmiṁ. *satthu ca → satthussa ca (bj, pts1ed)Idānāhaṁ, bho gotama, samaṇaṁ mahāmoggallānaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ apucchiṁ. Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṁ byākāsi, seyyathāpi bhavaṁ gotamo. Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama. Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmin”ti.
“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmiṁ. *satthu ca → satthussa ca (bj, pts1ed)
Idānāhaṁ, bho gotama, samaṇaṁ mahāmoggallānaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ apucchiṁ.
Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṁ byākāsi, seyyathāpi bhavaṁ gotamo.
Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmin”ti.
“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama. Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmiṁ. *satthu ca → satthussa ca (bj, pts1ed)Idānāhaṁ, bho gotama, samaṇaṁ mahāmoggallānaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ apucchiṁ. Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṁ byākāsi, seyyathāpi bhavaṁ gotamo. Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama. Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmin”ti.